Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır? Örnek Maddeler ve Dikkat Edilecekler

Anlaşmalı boşanma protokolü, boşanmak isteyen eşlerin boşanmanın tüm hukuki sonuçları üzerinde vardıkları anlaşmayı yazılı hale getiren belgedir. Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesine göre hâkim, ancak eşlerin velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı gibi konulardaki düzenlemelerini uygun bulursa anlaşmalı boşanmaya karar verebilir. Yani protokol yalnızca bir formalite değil, davanın tek celsede sonuçlanıp sonuçlanmayacağını belirleyen ana belgedir. Bu yazıda protokolde bulunması gereken maddeleri, örnek bir protokol yapısını ve Bursa Aile Mahkemeleri’nde sıkça karşılaştığımız hataları açıklıyoruz.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir ve Neden Önemlidir?

Protokol, eşlerin boşanma iradesini ve boşanmanın mali ile çocuklara ilişkin sonuçlarını düzenleyen, her iki eş tarafından imzalanan bir sözleşmedir. Mahkeme tarafından onaylanıp karara geçirildiğinde ilam hükmü kazanır; yani protokoldeki nafaka ve tazminat ödemeleri ödenmezse doğrudan icra takibine konu edilebilir. Bu nedenle protokoldeki her madde, yıllar sonra bile bağlayıcı olacağı düşünülerek yazılmalıdır. Uygulamada en sık gördüğümüz sorun, internetten bulunan örnek protokollerin kendi durumuna uyarlanmadan kullanılması ve sonradan değiştirilemeyen hükümlerle karşılaşılmasıdır.

Anlaşmalı Boşanmanın Şartları

• Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
• Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul etmelidir.
• Hâkim tarafları bizzat dinlemeli ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.
• Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkındaki düzenleme hâkim tarafından uygun bulunmalıdır.

Bu şartlar ve Bursa’daki dava süreci hakkında ayrıntılı bilgi için anlaşmalı boşanma davası yazımızı okuyabilirsiniz.

Protokolde Bulunması Gereken Maddeler

1. Tarafların Kimlik Bilgileri ve Boşanma İradesi

Eşlerin ad, soyad, T.C. kimlik numarası ve adresleri ile evlilik tarihi yazılır. Ardından tarafların evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını kabul ederek boşanmayı karşılıklı olarak istedikleri açıkça belirtilir.

2. Velayet ve Kişisel İlişki

Ortak çocuk varsa velayetin hangi eşe bırakılacağı ve diğer eşin çocukla kişisel ilişkisinin nasıl kurulacağı ayrıntılı biçimde düzenlenir. “Her ayın ikinci ve dördüncü hafta sonu cumartesi 10.00’dan pazar 18.00’e kadar, dini bayramların ikinci günü, yarıyıl tatilinin ilk haftası ve yaz tatilinde temmuz ayının 1-31’i arası” gibi somut günler ve saatler yazılmalıdır. Belirsiz ifadeler (“uygun görülen zamanlarda” gibi) hâkim tarafından kabul edilmez ve ileride uyuşmazlık doğurur. Velayete ilişkin özel durumlar için velayeti annede olan çocuğun annesi evlenirse ve ayrı şehirlerde çocuğu görme hakkı yazılarımıza bakabilirsiniz.

3. İştirak Nafakası

Velayeti almayan eşin çocuğun giderlerine katılım payı olan iştirak nafakasının aylık tutarı, ödeme günü, hangi hesaba yatırılacağı ve her yıl hangi oranda artırılacağı (örneğin TÜİK TÜFE oranında) yazılır. Nafakadan tamamen vazgeçilmesi çocuğun yararına aykırı bulunabileceğinden hâkim tarafından reddedilebilir; iştirak nafakası, çocuğun hakkı olduğundan koşullar değiştiğinde sonradan da talep edilebilir.

4. Yoksulluk Nafakası

Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eş lehine yoksulluk nafakası kararlaştırılabilir ya da taraflar bu haktan açıkça feragat edebilir. Feragat protokole yazıldığında sonradan yoksulluk nafakası talep edilemez; bu nedenle bu madde imzalanmadan önce iyi düşünülmelidir. Nafaka türleri ve hesaplama ölçütleri için nafaka davası rehberimizi inceleyebilirsiniz.

5. Maddi ve Manevi Tazminat

Taraflar birbirlerinden maddi ve manevi tazminat talep etmediklerini ya da belirli bir tutarın hangi tarihte ödeneceğini protokolde belirtir. Tazminat talebinden feragat da kesin sonuç doğurur ve sonradan dava konusu yapılamaz.

6. Mal Paylaşımı ve Mal Rejiminin Tasfiyesi

Evlilik süresince edinilen konut, araç, banka hesabı, şirket payı gibi malların kimde kalacağı, devir işlemlerinin ne zaman yapılacağı ve tarafların birbirlerinden mal rejiminden kaynaklanan başka bir alacaklarının bulunmadığı yazılır. Tapu devri gerektiren mallarda devrin boşanma kararının kesinleşmesinden sonra belirli bir süre içinde yapılacağı taahhüt edilir. Bu maddenin eksik bırakılması, boşanmadan sonra ayrı bir mal rejimi tasfiye davası açılmasına yol açar.

7. Ziynet Eşyaları ve Ev Eşyaları

Düğünde takılan altın ve takıların kimde kalacağı, ev eşyalarının nasıl paylaşılacağı açıkça belirtilmelidir. Ziynet eşyası uyuşmazlıkları, protokolde düzenlenmediğinde boşanma sonrası en sık açılan davalardandır.

8. Ortak Konut ve Borçlar

Aile konutunda kimin oturmaya devam edeceği, kira sözleşmesinin kimde kalacağı, konut kredisi taksitleri ile kredi kartı ve diğer borçların kim tarafından ödeneceği düzenlenir.

9. Soyadı, Yargılama Giderleri ve Vekâlet Ücreti

Kadın eşin evlilik soyadını kullanmaya devam edip etmeyeceği, dava harç ve masraflarının kim tarafından karşılanacağı ve tarafların birbirlerinden vekâlet ücreti talep etmedikleri son maddelerde yer alır.

Örnek Anlaşmalı Boşanma Protokolü Yapısı

Aşağıdaki yapı, protokolün ana başlıklarını göstermek amacıyla verilmiştir; her dosyanın kendi koşullarına göre uyarlanması gerekir.

1. Taraflar: Davacı ve davalı eşin kimlik ve adres bilgileri, evlilik tarihi ve yeri.
2. Boşanma: Tarafların TMK 166/3 uyarınca anlaşmalı olarak boşanmayı kabul ettikleri.
3. Velayet: Müşterek çocuğun velayetinin hangi eşe verildiği.
4. Kişisel ilişki: Hafta sonu, bayram, yarıyıl ve yaz tatili düzeni; teslim yeri ve saatleri.
5. İştirak nafakası: Aylık tutar, ödeme günü, artış oranı, ödenecek hesap.
6. Yoksulluk nafakası: Tutar ve süre ya da karşılıklı feragat.
7. Tazminat: Maddi ve manevi tazminat tutarı ya da feragat.
8. Mal rejimi: Taşınmaz, araç, hesap ve diğer malların paylaşımı; devir taahhütleri; başkaca alacak bulunmadığı beyanı.
9. Ziynet ve ev eşyaları: Kimde kalacağı.
10. Borçlar ve konut: Kredi, kira ve diğer yükümlülüklerin dağılımı.
11. Soyadı, giderler, vekâlet ücreti ve son hükümler: Tarih ve tarafların imzası.

Hâkimin Protokolü Reddetmesine Yol Açan Hatalar

• Kişisel ilişki günlerinin belirsiz bırakılması veya çocuğun yaşına uygun olmaması
• İştirak nafakasından tamamen vazgeçilmesi ya da çocuğun ihtiyaçlarına göre açıkça düşük tutar belirlenmesi
• Velayetin her iki eşe birden bırakılması gibi mahkemenin kabul etmeyeceği düzenlemeler (ortak velayet ancak sınırlı hallerde kabul görmektedir)
• Mal paylaşımının “sonra halledilecek” şeklinde belirsiz bırakılması
• Protokolün eşlerden birinin baskısı altında imzalandığına dair izlenim; hâkim duruşmada bu izlenimi edinirse davayı çekişmeli usule çevirir
• Eşlerden birinin duruşmaya gelmemesi; anlaşmalı boşanmada hâkimin her iki tarafı da bizzat dinlemesi zorunludur

Protokol Sonradan Değiştirilebilir mi?

Boşanma kararı kesinleştikten sonra protokoldeki mal paylaşımı, tazminat ve yoksulluk nafakasına ilişkin hükümler kural olarak değiştirilemez. Buna karşılık iştirak nafakası ve kişisel ilişki düzeni çocuğun yararı gerektirdiğinde, velayet ise koşulların esaslı biçimde değişmesi halinde mahkemeden yeniden düzenleme istenerek değiştirilebilir. Nafaka artırım, azaltım ve kaldırma davaları da bu kapsamdadır.

Bursa’da Anlaşmalı Boşanma Protokolü Hazırlanırken Avukat Desteği

Anlaşmalı boşanmada tek bir avukat her iki eşi birden temsil edemez; ancak protokolün hazırlanması ve davanın açılması aşamasında bir tarafın avukatı süreci yürütebilir. Protokolün Bursa Aile Mahkemeleri’nin uygulamasına uygun, tam ve dengeli hazırlanması, davanın tek celsede sonuçlanmasını ve sonradan yeni davalar açılmasını önler. Bursa’da anlaşmalı boşanma süreci hakkında bilgi almak için Bursa boşanma avukatı sayfamızı inceleyebilir ya da iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular